Ντοκουμέντο: Ο Άλκης Αλκαίος στην τηλεόραση (1990)

Θερμές ευχαριστίες στον μοναδικό Μάνο Ορφανουδάκη 

που έφερε στην επιφάνεια τέτοιο ντοκουμέντο.

Ο Άλκης Αλκαίος και ο Θάνος Μικρούτσικος 

σε μια τηλεοπτική συζήτηση το 1990.

Ελευθεροτυπία ΤΕΛΟΣ

http://ekprosoposeleftherotypias.blogspot.com/ 

Μαζί σας... 

Ο άνθρωπος του μέλλοντος βρίσκεται δίπλα σου

Ο Μάνος Ελευθερίου απαγγέλει το Πλοίο Ναυκρατούσα

 

Από την ποιητική συλλογή "Αναμνήσεις από την όπερα"

Εκδόσεις Γνώση 1987.

Απόσπασμα:

Το πλοίο αυτό που ταξιδεύει χρόνια μες στις θάλασσες

δίχως σημαία και πλήρωμα και δίχως σκοπό

ξενυχτώντας σε λιμάνια που σαν αγάπες αγκάλιασες

με φύλλα πορείας αόρατα, σαν ανθισμένο βουνό,

το πλοίο που ονειρεύτηκες για μυστικές διαδρομές

χωρίς ελέγχους στα δρομολόγια κι εξακριβώσεις

σέρνοντας κήπους από χιόνι και μουσική από βροχές

και σε τρυπάει ο πόνος του όπως οι πόνοι στις αρθρώσεις,

το πλοίο αυτό που ταξιδεύει μες στην καταχνιά

μόνο του σκέφτεται και μόνο του παίρνει αποφάσεις.

Δεν ειν’ εκείνο που θα πάρουμε για να σκορπίσει η σκοτεινιά

και να βρει ο θάνατος επάνω μας προφάσεις.

Το Τραπέζι προτείνει: Νάταλη Δρόσου

www.natalidrosou.com

Από το σύντομο βιογραφικό της σημείωμα:

Γεννημένη στην ηλιόλουστη Ελλάδα - μια χώρα που έχει εμπνεύσει το μυαλό μεγάλων συνθετών όπως ο Θεοδωράκης και ο Χατζηδάκις· έχοντας κατά το ήμισυ Πολωνική καταγωγή· κρατώντας ένα Μάστερ Μουσικοσύνθεσης από την πατρίδα ειδώλων του κινηματογράφου όπως ο Polanski και ο Wajda και κρύβοντας στην ψυχή της την εθνική ταυτότητα τόσο της Ελλάδας όσο και της χώρας ιδιοφυών συνθετών όπως ο Chopin και ο Paderewski· διαμενόμενη σήμερα στο Λονδίνο - την Ευρωπαϊκή πρωτεύουσα του κινηματογράφου, η Ναταλί Δρόσου συνδυάζει στη μουσική της μια ποικιλία στοιχείων που της επιτρέπουν να αναγνωρίζεται ως  μια αληθινά πολυμήχανη και μοναδική συνθέτης.

Έχει δουλέψει με ονόματα όπως ο Jan A.P. Kaczmarek (Finding Neverland; Unfaithful) ή ο Zbigniew Preisner (Three Colours: Blue, White, Red; The Double Life of Véronique) και συνεχίζει να διευρύνει τους μουσικούς της ορίζοντες παίρνοντας μέρος σε διάφορα πρόντζεκτς στο Λονδίνο, πρόσφατα επίσης στο Royal College of Music, όπως και εκτός Ευρώπης.

Η μουσική της μπορεί να είναι απαλή, μυστηριώδης ή μελαγχολική, αλλά επίσης χαρούμενη μέσα στην απλότητά της, εμψυχωτική, εμπνευσμένη... Όμως πάντα υπάρχει ένα κοινό στοιχείο - αυτός που την ακούει δεν μπορεί να σταματήσει να φαντάζεται μια ιστορία πίσω από αυτή. Η αλήθεια είναι πως η μουσική αυτή κατά κάποιον τρόπο προσκαλεί τις εικόνες να εμφανιστούν μπροστά στα μάτια του ακροατή, κάνοντας αυτό το ταξίδι μέσα από τον ατελείωτο κόσμο της φαντασίας μας μια πραγματικά θαυμάσια εμπειρία.

Άκουσέ το, και δες, μόνος σου.

Μουσική της θα βρεις ΕΔΩ. 

*Photo: George Cassapides.

Συναλλαγές μέσω ίντερνετ και ένας νέος καλλιτέχνης από το εξωτερικό

Είμαι από εκείνους που δεν εμπιστεύονται τη σκιά τους σε θέματα συναλλαγής. Όχι μόνο στην περίπτωση της αγοραπωλησίας αγαθών. Γενικότερα, αυτό το δώσε μου για να σου δώσω δεν με πολυχωράει. Κι αυτό γιατί δεν εμπεριέχει ούτε στο ελάχιστο κάποια δικλείδα εμπιστοσύνης. Αθετεί κανείς με την άνεση που αναπνέει. Προτιμώ το αν θέλεις δώσε, αν θέλω θα σου δώσω. Δεν είναι μόνο πιο ειλικρινές, έχει και μια μεγάλη δόση ασφάλειας αυτός ο μηχανισμός σκέψης. Φτιάχνω τους ψυχολογικούς μου αερόσακους για να είμαι σίγουρος, ας πούμε. Εν πάσει περιπτώσει. Πριν ένα μήνα, ξεπέρασα τον εαυτό μου. Παρήγγειλα μέσω ίντερνετ δύο σιντί από Γαλλία, δύο άλμπουμ του Yann Tiersen (μαγεία...). Όταν το ταχυδρομείο έφερε το χαρτάκι του συστημένου, ένιωσα μια ανακούφιση. Διαβάζεται ψυχωτικό όλο αυτό. Μπορεί και να είναι. Αγαπώ τους δίσκους όσο αγαπώ και τη βόλτα στα δισκοπωλεία. Όσο αγαπώ τα βιβλία και τον αντίστοιχο περίπατο στα βιβλιοπωλεία. Προχθές έκανα ένα βήμα παραπάνω. Κι εξηγούμαι. Όλα ξεκίνησαν από το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης με έκανε follow στο twitter. Ποιος ξέρει, είδε Journalist και πάτησε το κουμπί; Είδε φάτσα και έκρινε; Μπήκα στο site του και άκουσα τη μουσική του. Τέσσερα μινιμαλιστικά soundtracks, δύο εκ των οποίων έχουν και υλική υπόσταση, βγαίνουν δηλαδή σε σιντί. Με τα άλλα βολεύεσαι ψηφιακά. Όλα τα ακούς δωρεάν από το site. Όλα μπορείς να τα κατεβάσεις έναντι ενός σχετικά μικρού αντιτίμου. Τα δύο πρώτα έχεις τη δυνατότητα να τα παραγγείλεις, να τα πληρώσεις μέσω πιστωτικής, χρεωστικής, paypal κλπ, να μπουν σε φάκελο και να έρθουν συστημένα με ιδιόχειρη υπογραφή και αφιέρωση από τον ίδιο τον καλλιτέχνη. Γιατί όχι; Μια επαφή πιο προσωπική (το τερπνόν μετά του ωφελίμου) στην εποχή που η βιομηχανία καταρρέει. Και όχι μόνο η βιομηχανία, αλλά και ό,τι τροφοδοτούσε αυτή με τον τρόπο της. Να βλέπουμε εδώ και να μαθαίνουμε, αν και υπάρχουν κάποιοι που έχουν κάνει την αρχή. Η δισκογραφία πέθανε, ζήτω η δισκογραφία. Και η νέα δισκογραφία είναι σχέση προσωπική. Είναι φετίχ και εκείνοι που επιμένουμε να δίνουμε χρήματα για να αγοράζουμε δίσκους, σιγά- σιγά γινόμαστε σέχτα. Εν πάσει περιπτώσει, εκείνο που παρήγγειλα είναι το πρώτο του άλμπουμ με τίτλο Under the Hill Skin. Το ωραίο της υπόθεσης έχει ως εξής: ενθουσιασμένος ων με το άλμπουμ B-sides έστειλα στον καλλιτέχνη ένα μέιλ ρωτώντας αν υπάρχει η κανονική του έκδοση και όχι η ψηφιακή. Μετά από ένα δυο μηνύματα ασυνεννοησίας (γι' αυτόν μάλλον η κανονική έκδοση είναι η ψηφιακή και η υλιστική κάτι το εξτρίμ) δεσμεύτηκε ότι μιας και είναι τόσο σημαντική μια τέτοια έκδοση για εμένα (πελάτης), μπορεί να φτιάξει μία επί τόπου. Μια χειροτεχνία αντίστοιχη της κανονικής η οποία θα εξυπηρετήσει έναν φαν της δουελειάς του που απέχει γεωγραφικά μισή Ευρώπη και που εύκολα όπως όλοι να συμβιβαστεί με ένα μάτσο mp3. Το αποτέλεσμα δεν το ξέρω ακόμα και ίσως αναρτηθεί εδώ σε μία- δύο εβδομάδες- θα έχει αν μη τι άλλο ενδιαφέρον. Εν αναμονή λοιπόν. Προς το παρόν τον βρίσκουμε ΕΔΩ. Το όνομά του είναι Jordi Clapes- Bot. 

Φτηνά τσιγάρα

Το καλοκαίρι στην Αθήνα δεν θα είχε πολλά από αυτά που έχει αν δεν είχα πέσει πάνω σε αυτή την ταινία, λίγα χρόνια πριν. Θα είχε ίσως άλλα, όχι αυτά, όχι έτσι. Αυτές οι νύχτες με άπνοια και υγρασία στους δρόμους μιας πόλης που έχει φύγει για διακοπές, ενώ πίσω έχουν μείνει μόνο κάποια αισθήματα διανυκτερεύοντα. Σαν τα παιδιά που μένουν μόνα στο σπίτι, αφού ξεπεράσουμε τον πρώτο φόβο τους και την ανασφάλεια της απουσίας του προγραμματισμένου και αναμενόμενου, παίζουμε με τους εαυτούς μας μοιράζοντας ρόλους στα αντικείμενα και στις σκιές. Βαφτίζουμε κάστρα τα έπιπλα και βουνά τους πάγκους, φοράμε μάσκες φανταστικές και ξεχυνόμαστε στο πιο ειλικρινές αλισβερίσι: εαυτός έναντι εαυτού. Ίδια αθώοι, ίδια φταίχτες. Αυτή είναι η Αθήνα μου το καλοκαίρι. Ατελείωτοι περίπατοι μέχρι να ξημερώσει, στοές που γυαλίζουν υποφωτισμένες, γωνίες με κίτρινα φώτα, κρυφοί κήποι με αρώματα σχεδόν εξωτικά, μπύρα και κοκτέιλ σε κάποια ταράτσα με βλέμμα να σταματάει στην Ακρόπολη, σκαρφάλωμα στους βράχους απέναντι, τα φώτα που σχηματίζουν θέα, συζητήσεις με ή χωρίς νόημα, ξημέρωμα ξέχειλο από αυθορμητισμό. Μιας και το καλοκαίρι έχει καρφιτσωθεί στις μέρες μας και παρόλο που κατά τον προαναφερθέντα τρόπο δεν το χαρήκαμε φέτος, τα Φτηνά Τσιγάρα ξαναέρχονται στο προσκήνιο με τη φυσικότητα της ανάσας. Μια ταινία σκέτη ποίηση. Ξανά και ξανά. Μέχρι να αλλάξουμε εαυτό. 

Μια πολύ γνωστή ιστορία για το απόγευμα της Πέμπτης

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό;

Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε.

Καθ.: Είναι καλός ο Θεός;

Φοιτ.: Φυσικά.

Καθ.: Είναι ο Θεός παντοδύναμος;

Φοιτ.: Ναι

Καθ.: Ο αδερφός μου πέθανε από καρκίνο παρότι παρακαλούσε τον Θεό να τον γιατρέψει και προσευχόταν σε Αυτόν. Οι περισσότεροι από εμάς θα προσπαθούσαν να βοηθήσουν αυτούς που έχουν την ανάγκη τους.Πού είναι η καλοσύνη του Θεού λοιπόν;

Φοιτ.: ...

Καθ.: Δεν μπορείς να απαντήσεις, έτσι δεν είναι; Ας ξαναρχίσουμε μικρέ μου. Είναι καλός ο Θεός;

Φοιτ.: Ναι.

Καθ.: Είναι καλός ο διάβολος;

Φοιτ.: Όχι.

Καθ.: Ποιος δημιούργησε τον διάβολο;

Φοιτ.: Ο...Θεός...

Καθ.: Σωστά. Πες μου παιδί μου, υπάρχει κακό σ' αυτόν τον κόσμο;

Φοιτ.: Ναι.

Καθ.: Το κακό βρίσκεται παντού, έτσι δεν είναι; Και ο Θεός έπλασε τα πάντα, σωστά;

Φοιτ.: Ναι.

Καθ.: Άρα λοιπόν ποιος δημιούργησε το κακό;

Φοιτ.: ...

Καθ.: Υπάρχουν αρρώστιες; Ανηθικότητα; Μίσος; Ασχήμια; Όλα αυτά τα τρομερά στοιχεία υπάρχουν σ' αυτόν τον κόσμο, έτσι δεν είναι;

Φοιτ.: Μάλιστα.

Καθ.: Λοιπόν, ποιός τα δημιούργησε;

Φοιτ.: ...

Καθ.: Η επιστήμη λέει ότι χρησιμοποιείς τις 5 αισθήσεις σου για να αναγνωρίζεις το περιβάλλον γύρω σου και να προσαρμόζεσαι σε αυτό. Πες μου παιδί μου, έχεις δει ποτέ τον Θεό;

Φοιτ.: Όχι, κύριε.

Καθ.: Έχεις ποτέ αγγίξει το Θεό; Έχεις ποτέ γευτεί το Θεό, μυρίσει το Θεό σου; Και τέλος πάντων, έχεις ποτέ αντιληφθεί με κάποια από τις αισθήσεις σου το Θεό;

Φοιτ.: ...Όχι, κύριε. Φοβάμαι πως όχι.

Καθ.: Και παρόλα αυτά πιστεύεις ακόμα σε Αυτόν;

Φοιτ.: Ναι.

Καθ.: Σύμφωνα με εμπειρικό, ελεγχόμενο και με δυνατότητα μελέτης των αποτελεσμάτων ενός φαινομένου πρωτόκολλο, η επιστήμη υποστηρίζει ότι ο Θεός σου δεν υπάρχει. Τι έχεις να απαντήσεις σε αυτό, παιδί μου;

Φοιτ.: Τίποτα. Εγώ έχω μόνο την πίστη μου.

Καθ.: Ναι, η πίστη. Και αυτό είναι το πρόβλημα της επιστήμης.

Φοιτ: Καθηγητά, υπάρχει κάτι που το ονομάζουμε θερμότητα;

Καθ.: Ναι

Φοιτ.: Και υπάρχει κάτι που το ονομάζουμε κρύο;

Καθ.: Ναι.

Φοιτ.: Όχι, κύριε. Δεν υπάρχει. Μπορεί να έχεις μεγάλη θερμότητα, ακόμα περισσότερη θερμότητα, υπερθερμότητα, καύσωνα, λίγη θερμότητα ή καθόλου θερμότητα. Αλλά δεν υπάρχει τίποτα που να ονομάζεται κρύο. Μπορεί να χτυπήσουμε 458 βαθμούς υπό το μηδέν, που σημαίνει καθόλου θερμότητα, αλλά δεν μπορούμε να πάμε πιο κάτω από αυτό. Δεν υπάρχει τίποτα που να ονομάζεται «κρύο». «Κρύο» είναι μόνο μια λέξη, που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε την απουσία θερμότητας. Δεν μπορούμε να μετρήσουμε το κρύο. Η θερμότητα είναι ενέργεια. Το κρύο δεν είναι το αντίθετο της θερμότητας, κύριε, είναι απλά η απουσία της.

Στην αίθουσα επικρατεί σιγή...

Φοιτ.: Σκεφτείτε το σκοτάδι, καθηγητά. Υπάρχει κάτι που να ονομάζουμε σκοτάδι;

Καθ.: Ναι, τι είναι η νύχτα αν δεν υπάρχει σκοτάδι;

Φοιτ.: Κάνετε και πάλι λάθος, κύριε καθηγητά. Το «σκοτάδι» είναι η απουσία κάποιου άλλου παράγοντα. Μπορεί να έχεις λιγοστό φως, κανονικό φως, λαμπερό φως, εκτυφλωτικό φως... Αλλά, όταν δεν έχεις φως, δεν έχεις τίποτα και αυτό το ονομάζουμε σκοτάδι, έτσι δεν είναι; Στην πραγματικότητα το σκοτάδι απλά δεν υπάρχει. Αν υπήρχε θα μπορούσες να κάνεις το σκοτάδι σκοτεινότερο.

Καθ.: Που θέλεις να καταλήξεις με όλα αυτά, νεαρέ;

Φοιτ.: Κύριε, ότι η φιλοσοφική σας σκέψη είναι ελαττωματική.

Καθ.: Ελαττωματική!; Μήπως μπορείς να μου εξηγήσεις γιατί;

Φοιτ.: Καθηγητά, σκέφτεστε μέσα στα όρια της δυαδικότητας. Υποστηρίζετε ότι υπάρχει η ζωή και μετά υπάρχει και ο θάνατος, ένας καλός Θεός και ένας κακός Θεός. Βλέπετε την έννοια του Θεού σαν κάτι τελικό, κάτι που μπορεί να μετρηθεί. Κύριε, η επιστήμη δεν μπορεί να εξηγήσει ούτε κάτι τόσο απλό όπως την σκέψη. Χρησιμοποιεί την ηλεκτρική και μαγνητική ενέργεια, αλλά δεν έχει δει ποτέ, πόσο μάλλον να καταλάβει απόλυτα αυτήν την ενέργεια. Το να βλέπεις το θάνατο σαν το αντίθετο της ζωής είναι σαν να αγνοείς το γεγονός ότι ο θάνατος δεν μπορεί να υπάρξει αυτόνομος. Ο θάνατος δεν είναι το αντίθετο της ζωής: είναι απλά η απουσία της. Τώρα πείτε μου, καθηγητά. Διδάσκετε στους φοιτητές σας ότι εξελίχτηκαν από μια μαϊμού;

Καθ.: Εάν αναφέρεσαι στην φυσική εξελικτική πορεία, τότε ναι, και βέβαια.

Φοιτ.: Έχετε ποτέ παρακολουθήσει με τα μάτια σας την εξέλιξη;

Καθ.: ...

Φοιτ.: Εφόσον κανένας δεν παρακολούθησε ποτέ την διαδικασία εξέλιξης επιτόπου και κανένας δεν μπορεί να αποδείξει ότι αυτή η διαδικασία δεν σταματά ποτέ, τότε διδάσκεται την προσωπική σας άποψη επί του θέματος. Τότε μήπως δεν είστε επιστήμονας, αλλά απλά ένας κήρυκας;

Καθ.: ...

Φοιτ.: Υπάρχει κάποιος στην τάξη που να έχει δει τον εγκέφαλο του καθηγητή; Που να έχει ακούσει ή νιώσει ή ακουμπήσει ή μυρίσει τον εγκέφαλο του καθηγητή; Κανένας. Άρα σύμφωνα με τους κανόνες του εμπειρικού, ελεγχόμενου και με δυνατότητα προβολής πρωτόκολλου, η επιστήμη ισχυρίζεται ότι δεν έχετε εγκέφαλο, κύριε. Και αφού είναι έτσι τα πράγματα, τότε, με όλο τον σεβασμό, πώς μπορούμε να εμπιστευτούμε αυτά που διδάσκετε, κύριε;

Καθ.: Μου φαίνεται ότι απλά θα πρέπει να στηριχτείς στην πίστη σου, παιδί μου.

Φοιτ.: Αυτό είναι, κύριε... Ο σύνδεσμος μεταξύ του ανθρώπου και του Θεού είναι η πίστη. Αυτή είναι που κινεί τα πράγματα και τα κρατάει ζωντανά.

Αυτός ο νεαρός φοιτητής ήταν ο Albert Einstein. 

Ο Σπύρος Κουρκουνάκης για τα ψευδώνυμα των στιχουργών στο ελληνικό τραγούδι

Ο τίτλος του κειμένου σήμερα τα λέει όλα μόνος του: το θέμα μας είναι καθαρά ιστορικό, δηλαδή το ποια ψευδώνυμα και, όπου αυτό είναι γνωστό, για ποιους λόγους χρησιμοποιήθηκαν από τους στιχουργούς στο ελληνικό τραγούδι. Δεν είμαι όμως καθόλου σίγουρος ότι αυτό που λέει ο τίτλος ανταποκρίνεται στο ίδιο το κείμενο. Τα περισσότερα από τα στοιχεία του θέματος δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένα, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν πολλά σχετικά στοιχεία στην ούτως ή άλλως περιορισμένη  βιβλιογραφία που υπάρχει γύρω από το ελληνικό τραγούδι. Επίσης υπάρχει ένα μεγάλο κενό που αφορά το ελαφρό τραγούδι, για το οποίο οι γνώσεις μου είναι πολύ περιορισμένες. Θα προσπαθήσω πάντως να αναφέρω εξαντλητικά τις περιπτώσεις που γνωρίζω, ακολουθώντας, ως συνήθως και στα πλαίσια του δυνατού, χρονολογική σειρά.

Για την προπολεμική εποχή και όσον αφορά το ρεμπέτικο τραγούδι, άντλησα στοιχεία από κάποιους από τους δίσκους του ‘‘Αρχείου Ελληνικής Δισκογραφίας’’, το οποίο επιμελήθηκε ο Παναγιώτης Κουνάδης. Ο Μάρκος Βαμβακάρης χρησιμοποίησε ψευδώνυμα κυρίως την πρώτη περίοδο της δισκογραφίας του, για να μη γνωρίζει η πρώτη του γυναίκα, με την οποία είχε χωρίσει επεισοδιακά, όλα του τα τραγούδια και προβάλλει οικονομικές απαιτήσεις. Το πιο συνηθισμένο του ψευδώνυμο ήταν Α.Ρόκος, που ήταν το επώνυμο του παππού του απ’ τον πατέρα του. Εδώ εμφανίζεται και ο Μίνως Μάτσας, της γνωστής δισκογραφικής δυναστείας, ο οποίος εκτός από το κανονικό του όνομα χρησιμοποίησε και το Τσάμας, αναγραμματισμό δηλαδή, για άγνωστους λόγους. Επίσης συναντάμε το όνομα Β.Ταμβάκης, ψευδώνυμο του πασίγνωστου με το παρατσούκλι ‘‘Τσάντας’’ στιχουργού Χαράλαμπου Βασιλειάδη, το οποίο λέγεται ότι ήταν το πατρικό επώνυμο της γυναίκας του. Την ίδια μέθοδο, το πατρικό της γυναίκας του (Παγκαλάκη), χρησιμοποιεί σε κάποια τραγούδια του και ο στιχουργός Γιώργος Φωτίδας. Δεν γνωρίζω τους λόγους για τους οποίους χρησιμοποιούνταν από αυτούς τους ανθρώπους ψευδώνυμα. Εδώ θα ήθελα να επισημάνω (εκτός κυρίου θέματός μου) ότι την εποχή εκείνη οι συνθέτες δώριζαν τραγούδια στους τραγουδιστές, οι οποίοι τα κυκλοφορούσαν στο όνομά τους και εισέπραταν τα σχετικά ποσοστά, οπότε υπάρχουν και πολλές περιπτώσεις που δεν είναι δυνατόν να ξεκαθαριστούν πια.

     

Στη δεκαετία του ’60 το φαινόμενο παρουσιάζεται πολύ πιο συχνά. Εάν δεν κάνω λάθος, πρώτος διδάξας είναι ο Νίκος Γκάτσος, ο οποίος, μάλλον για λόγους που έχουν σχέση με τις υποχρεώσεις του σε άλλη εταιρεία, υπογράφει τα πασίγνωστα τραγούδια με μουσική του Μίκη Θεοδωράκη ‘‘Μυρτιά’’ ως Β.Καρδής και ‘‘Είχα φυτέψει μια καρδιά’’ ως Ν.Γεωργίου. Η αλήθεια αποκαταστάθηκε σε νεότερες εκδόσεις των τραγουδιών αυτών. Το αποκλειστικό συμβόλαιο με κάποια δισκογραφική εταιρεία ήταν ο πιο συνηθισμένος λόγος για τη χρησιμοποίηση ψευδωνύμου εκείνη την εποχή. Όμως ο Μέντης Μποσταντζόγλου χρησιμοποίησε και στα λίγα τραγούδια που έγραψε με τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Γιάννη Μαρκόπουλο την συγκοπή του επωνύμου του, Μποστ, την οποία χρησιμοποιούσε σε όλες τις καλλιτεχνικές του δραστηριότητες. Προς το τέλος της δεκαετίας συναντάμε τον Μάνο Ελευθερίου να καταγράφεται στα ‘‘Τραγούδια του Αγώνα’’ του Μίκη Θεοδωράκη ως Ε.Ε. Τούτο προφανώς συνέβη επειδή ο δίσκος κυκλοφόρησε στο εξωτερικό και ο Ελευθερίου παρέμεινε εντός Ελλάδος επί χούντας, και έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο των στίχων, που μιλούν για βασανιστήρια, εξορίες και άλλα παρεμφερή θέματα. Για τον ίδιο μάλλον λόγο στην ‘‘Κατάσταση πολιορκίας’’ του ίδιου συνθέτη η Ρένα Χατζηδάκη καταγράφεται ως Μαρίνα. Και σ’ αυτές τις περιπτώσεις η αλήθεια αποκαταστάθηκε σε νεότερες εκδόσεις.

     

Στο λεγόμενο ‘‘Νέο Κύμα’’ συναντάμε δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις. Ο Γιώργος Παπαστεφάνου υπογράφει και κάποια τραγούδια ως Γιώργος Στεφάνου. Δεν γνωρίζω εάν αυτό γινόταν εκ παραλλήλου ή μόνο στα πρώτα του τραγούδια. Ο Κώστας Γεωργουσόπουλος στα πρώτα τραγούδια του - με τον Γιάννη Σπανό κυρίως, αλλά και κάποιους άλλους συνθέτες - χρησιμοποιεί το πραγματικό του όνομα, όταν όμως λίγα χρόνια αργότερα συνεργάζεται με τον Γιάννη Μαρκόπουλο χρησιμοποιεί αποκλειστικά το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Κ.Χ.Μύρης, το οποίο χρησιμοποιεί και στις μεταφράσεις του των έργων των μεγάλων τραγικών και άλλες του εργασίες. Επίσης, αν δεν έχω λάθος πληροφόρηση, εμφανίζεται με το όνομα της κόρης του Εύας και το επώνυμο Κυριαζή στον ‘‘Μορμόλη’’ που ανέβασε η Ξένια Καλογεροπούλου με μουσική επίσης του Γιάννη Σπανού.

     

Γύρω στο 1970 συναντάμε πολλές περιπτώσεις διαφορετικές μεταξύ τους ως προς τους λόγους και τα κίνητρα χρήσης των ψευδωνύμων. Επειδή δεν κατάφερα να τις ομαδοποιήσω με κάποιον τρόπο, τις αναφέρω χωρίς κάποια σειρά, πλην κάποιας προσπάθειας να υπάρχει χρονολογική διαδοχή. Ο Πυθαγόρας χρησιμοποιεί εξ αρχής μόνο το βαφτιστικό του, παραλείποντας το επώνυμό του, που ήταν Παπασταματίου.

Ο Απόστολος Καλδάρας, σε ελάχιστα πάντως τραγούδια και για άγνωστους σε μένα λόγους, εμφανίζεται με το όνομα της γυναίκας του Ε.Μαράβα ή Λούλας Αποστόλου. Εδώ εικάζω ότι οι στίχοι ανήκαν στον ίδιο. Είναι γνωστό από προφορικές μαρτυρίες ότι τους στίχους στο τραγούδι ‘‘Μέσα στο παλιό μου σπίτι’’ του Δήμου Μούτση έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, οι οποίοι περιέργως αποδίδονται στον -τραγουδιστή- Γιάννη Πουλόπουλο, ενώ το τραγούδησε σε πρώτη εκτέλεση ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Ο Γιάννης Λογοθέτης συνεργάζεται με τον Σταύρο Κουγιουμτζή σε τέσσερα τραγούδια ως Κ.Αθανασίου, λόγω του συμβολαίου του με άλλη εταιρία. Με τον ίδιο στιχουργό συμβαίνει και το εξής αξιοπερίεργο: στον δίσκο ‘‘Συνοικισμός Α’’ με μουσική του Δήμου Μούτση συμμετέχει γράφοντας τους στίχους επτά τραγουδιών. Τα τέσσερα από αυτά υπογράφει με το όνομά του και τα τραγουδάει η Βίκυ Μοσχολιού, ενώ τα άλλα τρία, που τα λέει ο Αντώνης Καλογιάννης, τα υπογράφει ως Γ.Μιχαηλίδης. Το περίεργο είναι ότι στον δίσκο που εκδόθηκε 27(!) χρόνια αργότερα και περιελάμβανε την ηχογράφηση συναυλίας του συνθέτη στο Ηρώδειο, εξακολουθεί να αναφέρεται με το ίδιο ψευδώνυμο. Ο Μάνος Ελευθερίου και πάλι υπογράφει ένα τραγούδι του Σταύρου Κουγιουμτζή ως Μ.Ταξείδης, ψευδώνυμο που χρησιμοποίησε και στην επιμέλεια του βιβλίου με τους στίχους των τραγουδιών του Άκη Πάνου την οποία έκανε εργαζόμενος για τον εκδοτικό οίκο ‘‘Γνώση’’. Ο Άκος Δασκαλόπουλος υπογράφει επίσης τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή ως Μ.Κορφιάτης, ενώ το πρώτο του τραγούδι με μουσική του Μίκη Θεοδωράκη και τίτλο ‘‘Μέσα στα μαύρα σου μαλλιά’’ κυκλοφόρησε το 1962 με το όνομα Χριστοφέλλης ή Χριστοφίλης, δε θυμάμαι ακριβώς και δεν έχω πρόσβαση σήμερα να το εξακριβώσω. Ακόμα εμφανίζεται με ένα τραγούδι ως Μ.Αμαριώτης ο ποιητής Μανώλης Αναγνωστάκης σε ένα δίσκο του 1983 με μουσική του Θέμη Ανδρεάδη.

     

Μία ειδική περίπτωση αποτελεί ο Γιώργος Καλαμαριώτης. Το ψευδώνυμο αυτό ανήκει στον δημοσιογράφο Γιώργο Μπέρτσο, που μαζί με τους Γιώργο Ρωμαίο και Γιάννη Βούλτεψη ήταν αυτοί που αποκάλυψαν το 1963 μέσω των εφημερίδων τους την σκευωρία στην υπόθεση της δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη. Υποθέτω πως ο λόγος που χρησιμοποίησε ψευδώνυμο είναι ότι δεν ήθελε να συνδυάσει την ιδιότητα του δημοσιογράφου και την σχετική με αυτή αναγνωρισιμότητα του ονόματός του με την ιδιότητα του στιχουργού. Στην περίπτωση του υπάρχει και ένα άλλο πολύ σπάνιο γεγονός· εκτός από τα πρώτα του μεμονωμένα τραγούδια που τραγούδησε η Μαρίζα Κωχ, σε όλους τους άλλους δίσκους που συμμετείχε ήταν ο αποκλειστικός στιχουργός, συνεργαζόμενος με τους συνθέτες Αργύρη Κουνάδη, Γιώργο Μητσάκη, Μίμη Πλέσσα και Γρηγόρη Σουρμαϊδη.

     

Ας αναφέρω εδώ δύο ακόμα ειδικές περιπτώσεις. Στην πρώτη η ηθοποιός Μαρία Αλιφέρη (ψευδώνυμο) χρησιμοποιεί πριν γίνει ευρύτερα γνωστή το πραγματικό της επώνυμο Αλυφεροπούλου σε τραγούδια με τον Κώστα Χατζή. Στην δεύτερη ο Χρύσανθος Μουζακίτης ντύνει μουσικά έμμετρη σάτιρα που δημοσιευόταν στην πρώτη σελίδα του ‘‘Ριζοσπάστη’’ με το ψευδώνυμο ‘‘Ο Παλιός’’, το οποίο δεν γνωρίζω σε ποιον ανήκει.

     

Πλησιάζοντας στις μέρες μας, οι περιπτώσεις λιγοστεύουν. Φαντάζομαι ότι η δημοσιότητα έλκει περισσότερο τους δημιουργούς και ‘‘δημιουργούς’’, κι έτσι δεν ξέρω να αναφέρω πολλές περιπτώσεις. Ο Άλκης Αλκαίος εμφανίζεται με αυτό το όνομα χωρίς να ξέρουμε το πραγματικό του, γνωρίζουμε όμως ότι πρόκειται για ψευδώνυμο. Ο Κώστας Χατζηδουλής χρησιμοποιεί το Κ.Ερνάνης, αν και ελάχιστα, ενώ δεν ξέρω αν κάποιο από τα Αλ.Αλεξάνδρου και Θεόδωρος Ποάλας, τα οποία ανήκουν στο ίδιο πρόσωπο, είναι το αληθινό ή είναι και τα δύο ψευδώνυμα. Επίσης γνωστή είναι και η περίπτωση του Λουδοβίκου των Ανωγείων.

     

Τελειώνοντας, θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα φαινόμενο που νομίζω ότι αποτελεί σημείο των καιρών στο σημερινό τραγούδι, και δεν είναι άλλο από την εμφάνιση όχι μόνο στιχουργών, αλλά και συνθετών και τραγουδιστών μόνο με τα μικρά τους ονόματα (εζήλωσαν τάχα δόξαν Μελίνα ή Αλίκης, ή κάτι άλλο συμβαίνει που δεν πάει το μυαλό μου σ’ αυτό;). Περιπτώσεις όπως Φοίβος (η πιο γνωστή), Μαργαρίτα, Ναταλί, Άγγελος, Κοσμάς (αυτός μάλιστα στην αρχή εμφανιζόταν με πλήρη στοιχεία, αργότερα κατάργησε το επώνυμο) και άλλες που αυτή τη στιγμή μου διαφεύγουν, αποτελούν πια συχνό φαινόμενο στο τραγούδι.

     

Τέλος, οφείλω να επισημάνω ότι ο λόγος που με κινεί να γράφω για όλα αυτά είναι ο παραγκωνισμός των ονομάτων, αλλά κυρίως του ρόλου των δημιουργών στο τραγούδι. Μπείτε σ’ ένα κατάστημα δίσκων και δείτε τις νέες κυκλοφορίες. Σε ελάχιστους δίσκους θα συναντήσουμε στο οπισθόφυλλο και σχεδόν ποτέ στο εξώφυλλο ονόματα συνθετών και στιχουργών. Και ας μην αναφερθώ στο μοντέρνο σπορ συγγραφής τραγουδιστικών πονημάτων από τους ίδιους τους τραγουδιστές. Σημεία των καιρών; Όχι μόνον. Αλλά επ’ αυτού θα επανέλθω.

ΥΓ. Όταν το κείμενο αυτό είχε δοθεί για δημοσίευση, επικοινώνησα με τον ιστορικό του ελληνικού τραγουδιού Κώστα Μυλωνά, ο οποίος με πληροφόρησε ότι στον χώρο του ελαφρού τραγουδιού, τον οποίον κατέχει απείρως καλύτερα από μένα, ψευδώνυμα χρησιμοποίησαν ο κονφερασιέ Φίλων Αρίας (πραγματικό επώνυμο Αριστόπουλος), ο Πωλ Μενεστρέλ, ιδίως σε αποδόσεις στα ελληνικά των στίχων από ξένες επιτυχίες και ο Πωλ Νορ. Λόγω άγνοιας, όπως προανέφερα, δεν μπορώ να επεκταθώ.

 Bio:

Ο Σπύρος Κουρκουνάκης γράφει τραγούδια, είναι υπεύθυνος της σειράς ‘‘Έλληνες στιχουργοί’’ των εκδόσεων ‘‘Παπαϊωάννου’’ και επιμελητής από το 1996 μουσικών παραστάσεων του σχήματος ‘‘Τα ετερώνυμα έλκονται’’ με θέμα το έργο των στιχουργών του ελληνικού τραγουδιού (Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Νίκος Γκάτσος, Μάνος Ελευθερίου, Κώστας Βίρβος, Χαράλαμπος Βασιλειάδης, Μιχάλης Μπουρμπούλης κ.α.)

ΠΗΓΗ

Νέο τραγούδι από τη Σεμέλη Ταγαρά

 Η Σεμέλη Ταγαρά γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτος της Ελληνογαλλικής σχολής Καλαμαρί. Ασχολείται με τη μουσική από την ηλικία των 6 ετών όταν και δημιούργησε την πρώτη της σύνθεση. Δοκίμασε να σπουδάσει πιάνο και βιολοντσέλο στο Νέο Ωδείο. Άρχισε να γράφει παράλληλα διάφορα γραπτά και ποιήματα. Όταν ξεκίνησε γύρω στα της 15 να μαθαίνει κιθάρα, άρχισε να συνδέει τα στιχάκια με τις μελωδίες που ανακάλυπτε. Η κιθάρα ηταν όνειρο ζωής. Μόλις αποφοίτησε, ξεκίνησε εντελώς τυχαία να παίζει στο τότε "Carpe Diem", όπου και παρέμεινe για αρκετό καιρό μελέτης. Εκεί έπαιζε με τον Stefan Scwerdtfeger απο τους "Big Sleep".Ύστερα ήρθε η Sony, με 
δισκογραφική πρόταση. Ηχογραφήθηκε (2003) το "Γινεται άστρα και ύστερα σκόνη" (παράφραση στίχου τουΤάσου Λειβαδίτη), με στίχους και μουσική δικη μου. Ξεχώρισε το κομμάτι "Καπνός". Παράλληλα, δημιούργησε τους 
What?ever,οπου διασκευάζει και μελετά αγαπημένα κομμάτια απο το χώρο της Jazz, της Soul και της Rock. Εχουν παίξει και εξακολουθούννα παίζουν σε διάφορα σημεία της πόλης αλλα και εκτός αυτής παίζοντας 
πια και κομμάτια που γράφει η ίδια η Σεμέλη οπως "Το Βράδυ" (σ.τ.σ.: "Πάμε", "Είμαι εδώ", "Θάλασαα" και άλλα). Τις νύχτες διαλέγει μουσική ως dj σεδιάφορα μπαράκια της πόλης. 
Ως Σεμελη Ταγαρά, εχει ανοίξει συναυλίες των: Dot Allison στο club του Μύλου, της Thalia Zedek στο ξυλουργείο, των Big Sleep και των Calexico στην Αθήνα. Εχει παίξει επίσης σε secret gigs μαζί με τον Steve Wynn σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Σε παράλληλη πειραματική διερέυνηση δημιούργησε τους Fasol Giants με τον Γιάννη Μαρίνο. Επαιζε και παίζει ακόμα γιατι δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. Ασχολήθηκε με την μουσικοθεραπεία και υπήρξε εθελοντής του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στο Σώμα Σαμαρειτών. Αυτό είναι ένα από τα νέα της τραγούδια. 

Έφυγε σήμερα ο Μιχάλης Κακογιάννης

Πλήρης ημερών, δημιουργίας, στιγμών, 

διακρίσεων, προσφοράς, πολιτσιμού, πνεύματος.

Ήταν 89 ετών. 

Καλό ταξίδι κύριε Κακογιάννη. 

Nothing to lose

Από την ταινία The party του Peter Sellers. 

Εξώθερμη καύση.
Εσωτερική κατανάλωση.

Όπου υπάρχει καπνός λες να υπάρχει και φωτιά;

Όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά κι αυτό είναι κάτι που όχι μόνο μας παραδόθηκε ως ρήση από τις προηγούμενες γενιές, αλλά έχει την κακιά συνήθεια να επιβεβαιώνεται κάθε που υπάρχει ανάγκη. Κάθε που υπάρχει φωτιά, κάθε που εμφανίζονται καταστάσεις αντίθετες με την ομαλή εξέλιξη των πραγμάτων. Χιλιάδες ζευγάρια πόδια πέρασαν από την πλατεία Συντάγματος ένα μήνα τώρα. Χιλιάδες ζευγάρια μούντζες προς τη Βουλή, δεκάδες ατάκες και βρισιές για τους πολιτικούς, συνθήματα, αφίσες, πανό, ψηφίσματα, αποκλεισμοί του δρόμου. Οι δύο ημέρες (μία στον ανασχηματισμό και μία χθες) που στιγματίστηκαν από επεισόδια δεν μου αφήνουν το στατιστικό περιθώριο να επιστρατεύσω τις αγνές μου σκέψεις. Και δεν είναι μόνο αυτό, είναι και η φύση των συμβάντων, τα βίντεο, οι φωτογραφίες, τα ντοκουμέντα, οι ζωντανές μαρτυρίες. Ένας ολόκληρος λαός καλείται να το παίξει παράφρων προκειμένου να πειστεί ότι ο ουρανός δεν είναι γαλάζιος, αλλά κίτρινος και ότι η πάπια γαυγίζει αν τη στριμώξεις. Ότι ο καπνός δεν βγαίνει από τη φωτιά, αλλά από παρεξήγηση.Ότι το κράτος τον προστατεύει. Είδα τόσο κόσμο να διαμαρτύρεται παραδειγματικά, να επιστρετεύει όσο πολιτισμό του έχει απομείνει, όση καλή θέληση και όση αυτοσυγκράτηση παραμερίζοντας την ανθρώπινη ορμή και αγανάκτηση που θα τον ήθελε να σπάει το σύμπαν επειδή δεν έχει να πληρώσει τη ΔΕΗ παρόλο που δουλεύει χρόνια σαν σκύλος. Είδα μια ορδή ανθρώπων να περπατούν από την Σπάρτη μέχρι την πλατεία εις ένδειξην διαμαρτυρίας τιμώντας τη συνείδησή τους με όποιον τρόπο μπορούσαν. Είδα και άτομα με καλυμένα τα πρόσωμα να εισχωρούν στη λαοθάλασσα και να ξεκινούν καυγά σπάζοντας πεζοδρόμια. Είδα επίσης τα ΜΑΤ να μπαίνουν στον πόλεμο χωρίς δεύτερη κουβέντα πετώντας πέτρες και καρκινογόνα χημικά. Είδα και τις δύο ομάδες να κάνουν βόλτες στην πλατεία, να μπαίνουν στα στενά, να βγαίνουν από τα στενά, να δέρνονται, να βρίζονται, να κυνηγιούνται. Είδα εμπρηστές να συλαμβάνονται επαυτοφώρω και να αφήνονται μετά από 10 δετερόλεπτα σαν να μη συνέβη τίποτα. Είδα μια αλήθεια που δεν ήθελα να είναι αλήθεια και η αλήθεια είναι πως κάποιοι (και δεν είνα λίγοι) κάνουν τα πάντα για να με ξεκολλήσουν από την οθόνη του υπολογιστή και να με στρέψουν στην εφημερίδα και στην τηλεόραση για να παραδεχτώ στο τέλος μπουχτισμένος ότι επρόκειτο περί παρεξηγήσεως. 

Είδα και άλλα πολλά. Είμαι πλέον πεπεισμένος ότι οι κουκουλοφόροι είναι εκεί χωρίς λόγο διαμαρτυρίας. Είμαι επίσης πεπεισμένος ότι οι δυνάμεις των ΜΑΤ μπαίνουν στον πόλεμο μόνο και μόνο για να τον συντηρήσουν. Για να μην πάψει πότε αυτός ο καπνός που μοιάζει καρφωμένος στην άσφαλτο. Κι αναρωτιέμαι πώς γίνεται στη χώρα που εξαρθρώνεται η 17 Νοέμβρη, που παρακολουθούνται οι πολιτικοί της, που (μετά από δεκαετίες) συλαμβάνονται εκείνοι που εξεφτελίζουν τον πολιτισμό του αθλητισμού αξαπατώντας και κερδίζοντας, πώς γίνεται να μην μπορούν να συλληφθούν 10 αληταράδες που καίνε τα πάντα; Πώς γίνεται τα εκπαιδευμένα όργανα της αστυνομίας μας να μην μπορούν να συλλάβουν και να τιμωρήσουν εκείνους που καταχρώνται την αγανάκτηση των υπολοίπων και βανδαλίζουν το σύμπαν; Πώς γίνεται όλες οι καταγγελίες να είναι παρεξηγήσεις; Πώς γίνεται να υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά; Δεν είναι ένδειξη ανικανότητας το γεγονός ότι μας απασχολεί ακόμα το θέμα των κουκουλοφόρων. Είναι απόδειξη σκοπιμότητας. Κι αναρωτιέμαι πού θα μας βγάλει, παρόλο που με το κυάλι άρχισα να διακρίνω κάτι σαν γύψο. 

Κι ένα υστερόγραφο για τον εκ του ασφαλούς χαβαλέ: πού στο διάολο είναι οι τρομοκρατικές οργανώσεις που απειλούσαν την δημόσια ασφάλεια και ειρήνη των πολιτών; Θα περίμενε κανείς ότι ήρθε γι' αυτούς η ώρα να συμβάλουν στη λαϊκή επανάσταση.  

Άνευ όρων.

Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι και αν του το κόψεις τώρα και το πετάξεις, θα πρέπει να ξέρεις ότι δεν θα βρεθεί ούτε μία γάτα να το ζυγώσει. Ίσως κανενα ποντίκι, από μακριά κι αυτό. Εδώ που μου λες ότι φτάσαμε, δεν μπορώ καν να υποπτευθώ τι έπεται σε συλλογικό επίπεδο. Σε εθνικό; Σε κρατικό; Σε μεταθανάτιο δεν ήξερα ποτέ. Μακροχρόνια είμαστε νεκροί, το είπε και ο υπουργός (για να το λέει ο υπουργός έτσι θα' ναι). Ξέρω ωστόσο τι περνάει από το χέρι μου από δω και στο εξής. Γιατί από δω και στο εξής ίσως και να μπορώ να κάνω κάτι. Πριν δεν μπορούσα γιατί δεν φανταζόμουν. Γιατί μου το έλεγαν οι μαλάκες, οι γραφικοί και οι κουλτουριάρηδες κι εγώ δεν έδινα σημασία. Τα έσπαγα στις πίστες, έπαιρνα κι άλλο δάνειο, έπιανα τα 180 στη Συγγρού και στην Ποσειδώνος. Ένας στιχουργός σε μια συνέντευξη μού είπε ότι όλοι μας ερωτευθήκαμε με δανεικό αίσθημα. Δανεικό μα όχι αγύριστο: το κόστος δανεισμού δεν το συνάντησα σε κανένα ψιλό γράμμα. Γιατί δεν είναι ούτε σε λεφτά ούτε σε ζωή μετρημένο αυτό το κόστος. Είναι σε μέλλον και σε ελπίδα. Και την ελπίδα, να μην τα ξαναλέμε, μας τη στέρησαν το χρόνο που έφυγε τραβώντας την από τα μαλλιά- πνιγμένη ελπίδα. Και το χειρότερο; Οι δικοί μας μάς τη στέρησαν. Οι δικοί μας, όχι οι ξένοι. Μα ήρθε ο καιρός και η φαντασία μου ακονίστηκε επαρκώς για κάτι που να μοιάζει με φαντασία. Και φυσικά μην κάνεις τον κόπο να προσπαθήσεις να με βάλεις να προβληματιστώ στο τι έφταιξα. Γιατί έφταιξα και το ξέρω, αλλά επίσης ξέρω ότι αν μου έδινες άλλη μια ευκαιρία μάλλον μια από τα ίδια θα έκανα. Είμαι σίγουρος σου λέω, πάλι την πόρτα θα έκλεινα να μην ακούσω τον βήχα του διπλανού. Να μην κολλήσω μικρόβια, να έχω μάτια να κοιτάζω τη δουλίτσα μου και αύριο και μεθαύριο. Και για πάντα. Μην ακούσω, μην μυρίσω, μη ζήσω το μαζί. Και πού' σαι; Τώρα που αρχίζεις και μπαίνεις στο νόημα μη δω δάκρυ. Αν μπορείς μόνο, πες μου πού θα βρω κάτι για να ελπίζω. Κάτι μικρό. Και μετά πες μου πόσο κοστίζει να παει στο διάολο. 

Η Θεσσαλονίκη υποψήφια Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας 2014

Περί τίνος πρόκειται;

Η ευρωπαική Πρωτεύουσα Νεολαίας είναι ένας νέος θεσμός που ξεκίνησε το 2009 από το Ρότερνταμ, το 2010 στο Τορίνο, φέτος φιλοξενείται στην Αμβέρσα του Βελγίου, θα πάει στη Μπράγκα της Πορτογαλίας το 2012, στο Μάριμπορ τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σκοβενίας το 2013, για να έρθει στη Θεσσαλονίκη το 2014. Είναι μια πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας, της μεγαλύτερης πλατφόρμας μη κυβερνητικών οργανώσεων νεολαίας στην Ευρώπη, που σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνουν τον τίτλο "Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας" σε πόλης που παρουσιάζουν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσεων, ιδεών, προτάσεων και συνεργασίας για τους νέους σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για ένα χρόνο. Δε χρηματοδοτεί έργα, κατασκευές ή υποδομές, αλλά ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα που θα αναδεικνύει τα χαρακτηριστικά, τις ιδέες και τα όνειρα των νέων ανθρώπων. 

Η θεματική του 2014.

Επιλέξαμε σαν τίτλο το "Χρόνο". Με τη λέξη και την έννοια του χρόνου θέλουμε να εκφράσουμε ταυτόχρονα την ιστορική διαδρομή της πόλης και το ρόλο της στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης, την προοπτική και την εξέλιξή της καθώς και τη μετάβασή της στην κοινωνική αναγέννησή της. Το 2014 θα έχουμε μια μεγάλη σειρά από δράσεις που θα υλοποιηθούν πάνω σε τέσσερις άξονες. Δημιουργία, συμμετοχή, ειδικές κοινωνικές ομάδες, νέα κοινωνικά κινήματα. Θέλουμε με τον τρόπο αυτό να ορίσουμε τόσο ένα περίγραμμα δράσεων και παρεμβάσεων όσο και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αναλάβουμε πρωτοβουλίες ως δήμος έτσι ώστε το 2014 να μπορέσουμε να έχουμε την πόλη και τους νέους της έτοιμους να υποδεκτούν δράσεις ευρωπαϊκού και διεθνούς κλίμακας.

Γιατί η Θεσσαλονίκη θέλει να πάρει τον τίτλο 

της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας του 2014;

Η πόλη της Θεσσαλονίκης είναι μια νεανική πόλη. Έχει σχεδόν 150.000 φοιτητές και το σύνολο των νέων φτάνει το 50% του πληθυσμού της. Οι νέοι είναι παντού. Αναπτύσουν πρωτοβουλίες, κινούνται, μαθαίνουν, δημιουργούν, αγαπούν και διεκδικούν. Οι νέοι έχουν σχέδια, απαιτούν και ονειρεύονται μια άλλη κοινωνία, μια άλλη πόλη. Οι νέοι μαθαίνουν την πόλη, τις γωνιές της, την ιστορία της. Μιλάνε για το αύριο, τη θέση τους. Συμμετέχουν. Η πόλη μας έχει εμπειρία από τη διοργάνωση μεγάλων πολιτιστικών - κοινωνικών γεγονότων. Από την Μπιννάλε των νέων δημιουργών της Ευρώπης και της Μεσογείου του 1986 μέχρι την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης του 1997, η πόλη έχει απόκτήσει πολλές και αξιοθαύμαστες υποδομές. Ονειρευόμαστε ένα έτος δημιουργίας, συνεργασίας των νέων της πόλης και των νέων της Ευρώπης. Ένα έτος με συνεχείς δράσεις, προβληματισμό και παρεμβάσεις για τα ζητήματα που απασχολούν τους νέους στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Για να αποδείξουμε πως εκτός από ιστορία, παρελθόν η πόλη έχει παρόν και μέλλον. Και αυτό το μέλλον το σχεδιάζει η νέα γενιά με τα νέα εργαλεία της. Εμείς πιστεύουμε πως η πόλη της Θεσσαλονίκης μπορεί να φιλοξενήσει ένα πετυχημένο Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας το 2014 και για έναν παραπάνω λόγο. Η σημερινή διοίκηση του δήμου επενδύει πολλά στην ανάπτυξη ενός πραγματικού κινήματος νεολαίας που μέσα από δράσεις εθελοντισμού, κοινωνικής παρέμβασης, συμμετοχής και ίσων ευκαιριών θα αναδείξει μια άλλη Θεσσαλονίκη. Τη Θεσσαλονίκη της δημιουργηκότητας, της ανοχής, της καινοτομίας. Του πολιτισμού και της κοινωνικής αλληλεγκύης. Όλα αυτά αποτελούν το περίγραμμα μέσα στο οποίο θα κινηθούμε και τηνκαλύτερη εγγύηση για ένα δημιουργικό 2014 για τους νέους όλης της Ευρώπης.

Η ομάδα της διεκδίκησης.

Για της ανάγκες της διεκδίκησης του τίτλου της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας ο δήμος Θεσσαλονίκης δημιούργησε μια ομάδα εθελοντών που με το συντονισμό της αντιδημαρχίας Νεολαίας- Εθελοντισμιού και Αθλητισμού και την ευθύνη της αντιδημάρχου κυρίας Μαρίας Πασχαλίδου θα έχει την ευθύνη για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού, της αίτησης και της υποστήριξης της Θεσσαλονίκης Υποψήφιας Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Νεολαίας 2014.

Περισσότερα ΕΔΩ.

R.I.P Μανώλης Ρασούλης

ΕΔΩ λίγα περισσότερα για το Μανώλη Ρασούλη.
Λίγα.
Τα πολλά είναι στα τραγούδια.
Και στα κείμενα.
Και στα μη μετρήσιμα που έγιναν συνείδηση
εκεί που ήτανε να γίνουν.

Στοά

Θα μπορούσα ώρες να μιλάω για το κέντρο της Αθήνας, όπως θα μπορούσα να μιλάω για σένα. Να γεμίσω σελίδες φέρνοντας στο νου περπατημένες διαδρομές, φωτογραφίες sepia, σημειώσεις στο πόδι, βιβλία, φλιτζάνια με ζεστό καφέ, μελωδίες και μυρωδιές. Δεσίματα. Δεν ήταν λίγες οι φορές που όλο αυτό κατέστη ανάγκη και όχι ταπεινή επιθυμία. Μια ανάγκη συνοχής, συνάφειας και- γιατί όχι- συνενοχής. Και η στοά; Πάντα αγαπούσες τις στοές, όπως κι εγώ. Περπάτημα ελαφρύ, πιάσιμο στο μπράτσο, επικοινωνία με σιωπή. Ίσως- ίσως και μια μικρή χορευτική φιγούρα προς τιμήν της μελωδίας που συνοδεύει τέτοιες διαδρομές χωρίς να το αντιλαμβάνεσαι με την πρώτη. Χαμόγελο που καταλήγει σε μειδίαμα προδίδοντας στεγνά το σαράκι εντός μας, όσο κι αν προσπαθούμε να κρυφτούμε πίσω από τύπους και προσχήματα. Πάντα από πάνω προς τα κάτω τα βήματα αυτά, από την Πανεπιστημίου στη Σταδίου∙ ποτέ αντίστροφα. Και πάντα νύχτα, να αναδύεται ο χαρακτήρας της πόλης που ξέρει να είναι ερωτεύσιμη ακόμα και στις πιο λάθος συνθήκες. Γιατί οι συνθήκες μας για καιρό δεν ήταν εκείνες που δικαιούμαστε. Θα μπορούσα ώρες να μιλάω για το κέντρο της Αθήνας, όπως ώρες θα μπορούσα να μιλάω για σένα. Εξάλλου πάντα σας ένωνε η συνάρτηση που χρόνια παλεύω να ολοκληρώσω. 

Σημ: Το κείμενο γράφτηκε για το τέταρτο τεύχος, το φθινοπωρινό, του περιοδικού "Έρωτες αστικού πολιτισμού" με αφορμή την πρώτη ποιητική συλλογή "Η καχυποψία ενός άλλοθι (εκδ. Τετράγωνο 2010). Ευχαριστώ τον Γεράσιμο Ευαγγελάτο για την πρόσκληση και τη Βάσια Αναγνωστοπούλου για τη φωτογραφία. 

Δέκα μονάδες φόβου

"Κι ο πιο μεγάλος φόβος μου 

φοβάται μην και δεν τον φοβηθώ..."

Γιάννης Αγγελάκας  

Είναι μόδα οι απολογισμοί, ειδικά τα τελευταία χρόνια που συνηθίζουμε να τους μοιραζόμαστε ακόμα και αν δεν γνωρίζουμε ο ένας τον άλλο. Λεπτά, ημίωρα ή ώρες στις οποίες επιδίδεσαι σχεδόν υπνωτισμένος σε μια ανασκαφή στο χρόνο∙ με φτυάρια, με κασμάδες, αλλά πολύ συνηθέστερα με τα ίδια σου τα νύχια. Τις περισσότερες φορές δεν ξέρεις τι ψάχνεις, ξεσκαρτάρεις τα χώματα σε μια προσπάθεια αναγνώρισης. Ποια από αυτά τα κομμάτια γης σου ήταν τα πιο γόνιμα, ποια τα πιο σάπια, πια τα άνυδρα και ποια τα ανεκμετάλλευτα;

Ο χρόνος που πέρασε ήταν ένας χρόνος δύσκολος. Μη διανοηθείς ωστόσο να ξεγελαστείς∙ ο επόμενος θα είναι ακόμα δυσκολότερος. Αν η λεγόμενη κρίση περνώντας με φόρα μας άφησε δύο γρατζουνισμένους αγκώνες, μέσα στο χρόνο που έρχεται πιθανόν να μας πάρει και το κεφάλι. Αν οι άνεργοι στον ορίζοντά σου ανέρχονταν στους δέκα, ετοιμάσου να δεις την ανεργία σπαρμένη σε κάθε γωνιά της έκτασής που σε περιέχει. Και προπάντων, μην είσαι καθόλου σίγουρος ότι εσύ θα βρίσκεσαι κάπου ψηλά και θα αγναντεύεις. Το παιχνίδι παίζεται ακόμα, που λέει και το τραγούδι, αλλά παίζεται με ζαβολιές στις οποίες- μάντεψε- δεν μπορείς να συμμετέχεις. Θυμάσαι όταν ήσουν πιτσιρικάς στο σχολείο και σου έβαζε γκολ ο μεγαλύτερος μάγκας της γειτονιάς, έχοντας πρώτα κλαδέψει τη μισή ομάδα χωρίς να υπάρξει φάουλ; Φαντάζομαι δεν διανοήθηκες να μιλήσεις τότε. Τώρα γιατί να το κάνεις; Συνεννοηθήκαμε λοιπόν. 

Το 2010 που με τόσο νταλκά και καημό στείλαμε σο διάολο πριν ακόμα τελειώσει η αντίστροφη μέτρηση στην τηλεόραση (γεια σου δήμαρχε), δεν ήταν το χειρότερο έτος που έχουμε περάσει σαν λαός. Δεν ήταν καν από τα μέτρια: όλοι βρήκαμε χρόνο και χρήμα για δυο καφέδες και 2 ποτά την εβδομάδα. Βάλε τσιγάρα, βενζίνες και μια μουσική σκηνή/ θέατρο/ μπουζούκι/ κλαμπ. Συγκρίνεται αυτό με των γονιών μας την άγρια εποχή; Επίσης θαρρείς πως συγκρίνεται με ό,τι θα κληθούμε να ζήσουμε στο μέλλον. Αν είσαι από εκείνους που εξακολουθούν να βλέπουν αυτή την παρακμή ως ευκαιρία για κοινωνικό ξεσκαρτάρισμα, ξεκίνα να κλαις από τώρα την ώρα που θα βρεθείς με το κεφάλι στο δάπεδο σε ένα ανοιγοκλείσιμο των ματιών. 

Έχει περάσει ένας μήνας και 7 ημέρες από τότε. Τι είναι λοιπόν αυτό που μας έκανε να μισήσουμε το έτος που έφυγε; Το 2010 δεν μας έριξε στη φτώχια. Τα επόμενα μάλλον θα το κάνουν. Το 2010 μας στέρησε την ελπίδα. Επέβαλε τον φόβο ως επικρατούσα κατάσταση στα μάτια όλων. Ακόμα και όσων δεν έχασαν ή δεν προβλέπεται να χάσουν άμεσα. Ακόμα και οι λεγόμενοι λεφτάδες, τα διάσημα λαμόγια ή οι παππού προς πάππου καθώς πρέπει ευκατάστατοι ξυπνάνε με τον φόβο τού αύριο. Σήμερα έχουμε, αύριο όμως ξέρουμε ότι δεν θα έχουμε. Τουλάχιστον όχι τόσα (αλλά πόσα;). Το ξέρουμε σχεδόν σίγουρα και είναι αυτό που μας καθηλώνει μπροστά στο ρολόι παρακολουθώντας τις ώρες που μας απομένουν και ψάχνοντας γωνίες στους καναπέδες και κούφια πλακάκια να κρύψουμε ένα μάτσο πενηντάευρα. 

Σε φόβισα;

Δεν ξέρω τι στ’ αλήθεια μας μένει να κάνουμε. Μάλλον επιβάλλεται όσο ποτέ να κάνουμε όσα δεν κάναμε μέχρι τώρα. Καθένας από τη μεριά του, καθένας όσο μπορεί και όσο του πρέπει. Όπως του πρέπει. Ποια είναι η συνταγή αυτή μη με ρωτήσεις να σου πω. Καλό θα ήταν να μην ρωτήσεις κανένα, ο δρόμος είναι μέσα σου και ο νόμος σου είσαι εσύ. Αν υπάρχει καλό και κακό είναι μια φιλοσοφία που δεν με αφορά στην παρούσα φάση. Με αφορά το μετά μου, το μετά σου, το μετά όλων μας. Για χαρακτηρισμούς και φιλοσοφίες χρόνος υπάρχει. Για πράξεις δεν υπάρχει. Κάποτε υπήρξε, τώρα είμαστε χρεωμένοι με χαμένο χρόνο. Ξεκινάμε από το πλην δέκα και οι δέκα αυτές μονάδες που μας χωρίζουν από την αφετηρία είναι μονάδες φόβου. Να ισοφαρίσουμε τα τέρματα ίσως να μη γίνεται, αλλά σίγουρα μας παίρνει να μειώσουμε το σκορ για να αυξήσουμε την ελπίδα πρόκρισης στον δεύτερο γύρο. Γιατί μπορεί το μισοάδειο ποτήρι σου να είναι σε αυτή την κατάσταση επειδή ήπιες μονορούφι το άλλο μισό, αλλά υπάρχει ακόμα η υπόλοιπη μεζούρα που δεν έχει καταναλωθεί. Φρόντισε να την πιεις γουλιά- γουλιά και με μέτρο για να ξεδιψάσεις και όχι για να κάνεις κεφάλι. Γιατί σήμερα κεφάλι έχεις να ζαλίσεις. Αύριο θα παρακαλάς να μην είχες, σαν τον αλκοολικό που ξερνώντας μετανιώνει επίπονα μία- μία τις στάλες αλκοόλ που του ροκανίζουν το αίμα. Από φόβο για τα χειρότερα. Ίσως και από τρόμο για τα πεπραγμένα. 

*Το κείμενο αυτό έχει γραφτεί στα πλαίσια της "Ημέρας ενάντια στο φόβο". 

Δείτε περισσότερα στο http://grfear.blogspot.com/. 

Toyland

http://www.myspace.com/sequencetheoryproject

Ονομάζονται Sequence Theory Project και έπεσα πάνω τους στο myspace ένα πρωί με τον καφέ. Κάπως έτσι περίπου βρίσκονται τα σχήματα που φιλοξενούνται στη στήλη του e-tetradio: την ώρα που ξεμουδιάζει το μυαλό, σε έναν τυχαίο διαδικτυακό περίπατο. Ή αργά το βράδυ. Πολύ αργά.  Μου συστήθηκαν με ένα βιογραφικό που μεταξύ άλλων ανέφερε "Οι Sequence Theory Project είναι μια ακολουθία αντιλήψεων, ανθρώπων, ιδεών, συναντήσεων και συναισθημάτων. Πιστεύουμε ότι οι ακολουθίες διέπουν τη δομή μιας μουσικής αλλά και τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά οδηγώντας τον σε επιλογές που καθορίζουν εν τέλει την πορεία της ζωής του. Η δική μας θεωρία της ακολουθίας λέει πως σε κάθε ενέργεια της ανθρώπινης έκφρασης είναι απαραίτητη η διατήρηση της ουσίας της ίδιας της ύπαρξής μας αλλιώς αυτή θα αφανιστεί μέσα στην υλιστική υστερία των καιρών". Διαθέτουν το πρώτο άλμπουμ τους δωρεάν στο ίντερνετ και μπορείτε να το κατεβάσετε ΕΔΩ. Το βάφτισαν Toyland, μα θα σας πρότεινα να μην παίξετε μαζί του, η υπόθεση είναι σοβαρή. Τα υπόλοιπα είναι δική σας ευθύνη. Η δική μου ανελήφθη και σε λίγες ημέρες θα τους γνωρίσουμε καλύτερα μέσα από μια μικρή συνέντευξη που θα δημοσιευτεί στα γνωστά λημέρια. 

Επιβίωση

Η μία αίσθηση που έχω είναι ότι δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να χαρακτηρίσει επαρκώς και με μια λέξη το έτος που φεύγει. Το 2010 υπήρξε για τον καθένα από εμάς ξεχωριστό: για κάποιους ιδιαίτερα πολύπλοκο και συμπλεγματικό, για άλλους ένα σημείο καμπής, για πολλούς ένα έτος διαψεύσεων, για κάποιους άλλους πολλούς ένα έτος καταδίκης σε μια μακροχρόνια λιτότητα (όχι μόνο οικονομική, περισσότερο λιτότητα ευτυχίας θα την έλεγα). Για ελάχιστους ίσως, ένα καλό διάστημα στη ζωή τους∙ μικρομεγάλοι στόχοι που ίσως επετεύχθησαν,  πανελλαδικές εξετάσεις, πανεπιστημιακά πτυχία, μεταπτυχιακά, γεννητούρια, γάμοι, γνωριμίες και σχέσεις. 

Η άλλη αίσθηση έχει να κάνει με το 2011 που έρχεται σε λίγες ώρες (και πολύ άργησε να πω την αλήθεια). Η ελπίδα που μοιραία αποπνέει, όπως και κάθε νέος χρόνος που δίνει τη θέση του στον παλιό μαζί με τις καθιερωμένες ευχές, μοιάζει να είναι κούφια. Κι εξηγούμαι: δεν θέλω να φανώ πεσιμιστής, τουλάχιστον όχι σε αυτό το κείμενο, αλλά νιώθω πως, δεδομένων των συνθηκών και των εμπειριών, είναι ελάχιστοι εκείνοι που πιστεύουν ότι το ‘11 θα είναι καλύτερο του ’10. Κι αυτό φαίνεται στα βλέμματα μας την ώρα που επιστρέφουμε σπίτι με μια ολόκληρη μέρα στους ώμους (μια ματιά στον καθρέφτη θα μας πείσει) αλλά και σε εκείνες τις μικρές, καταληκτήριες στιγμές μας μέσα στις παρέες, όταν η βραδιά φτάνει στο τέλος. Εκεί που έχουμε τη γλυκόπικρη σιγουριά ότι δεν υπάρχει τίποτε άλλο να μοιραστούμε που να αξίζει αναφοράς και κουβέντας. Ίσως και μνείας. 

Τελικά ποιος είναι ο κόμπος που δένει το παλιό με το καινούργιο έτος μέσα μας; Η έννοια της αλλαγής; Της πίστης; Της ελπίδας; Της απώλειας; Της αμηχανίας. Για το τι θα ξημερώσει μια μέρα σαν την αυριανή, όταν τα μεθεόρτια θα μας κλείσουν το μάτι πλησιάζοντας. Για το τι άξιζε να κάνουμε διαφορετικά αυτούς τους δώδεκα μήνες που πέρασαν, τόσο διαφορετικοί και αποστασιοποιημένοι ήταν ο ένας από τον άλλο. Για το πού έπρεπε να ποντάρουμε και πού να επενδύσουμε βασισμένοι σε εκ των υστέρων προφητείες. Για το τι επιλέξαμε να μας ορίσει από εδώ και στο εξής. Χωρίς σωστούς υπολογισμούς, ούτε κατά προσέγγιση. Χωρίς ορατότητα. Χωρίς σιγουριά. Μα πάντα με την ίδια ελπίδα, χρόνια και χρόνια. Της επιβίωσης.